Bouwfysisch Lab — Familiedag 2026
Ontdek ons lab
3 opdrachten · Lees, voel, ontdek · Beantwoord de vragen
6 – 10 jaar
Vragen — warme kamer
Ken je dat gevoel dat een metalen lepel veel kouder aanvoelt dan een houten lepel, ook al liggen ze allebei op tafel? Ze liggen toch op dezelfde plek — toch voelt het anders. Dat ga jij nu zelf uitzoeken!
Hoe zit dat?
Energie stroomt altijd van warm naar koud — als een balletje dat van een helling naar beneden rolt. Hoe groter het verschil tussen warm en koud, hoe sneller de balletjes bewegen.
Sommige materialen laten die energieballetjes razendsnel door, zoals een gladde glijbaan. Die noemen we geleiders. Andere remmen ze juist af, zoals een ruwe mat. Dat zijn isolatoren.
Sommige materialen laten die energieballetjes razendsnel door, zoals een gladde glijbaan. Die noemen we geleiders. Andere remmen ze juist af, zoals een ruwe mat. Dat zijn isolatoren.
1Ga naar de warme klimaatkamer (+20°C). Voel de vijf materialen aan: metaalplaat, houten balk, PIR-plaat, droge doek en natte doek.
2Beantwoord de vragen hieronder over de warme kamer.
3Ga dan naar de koude klimaatkamer (−5°C). Voel dezelfde materialen nogmaals aan.
4Beantwoord de vragen over de koude kamer.
Jouw score0 / 5
Verrassing!
Alle vijf de materialen hebben precies dezelfde temperatuur — ze liggen immers in dezelfde ruimte. Maar ze voelen toch anders aan.
Als jij een materiaal aanraakt is jouw hand warmer. De energieballetjes stromen van jouw hand naar het materiaal. Bij een geleider gaan ze er razendsnel in, jouw hand koelt snel af en het voelt koud. Bij een isolator gaat dat veel langzamer en voelt het minder koud.
Vragen — koude kamer
Als jij een materiaal aanraakt is jouw hand warmer. De energieballetjes stromen van jouw hand naar het materiaal. Bij een geleider gaan ze er razendsnel in, jouw hand koelt snel af en het voelt koud. Bij een isolator gaat dat veel langzamer en voelt het minder koud.
Wist je dat?
In ons lab staat een speciaal apparaat — de Guarded Hot Plate — waarmee we precies meten hoeveel warmte er door een materiaal heen gaat. Zo testen we of een materiaal geschikt is om huizen mee te isoleren. Vraag het maar aan iemand van het lab!
6 – 10 jaar
Vragen
In dit lab testen wij warmtepompen. Maar wat is een warmtepomp eigenlijk? Stel je voor: er staat een kasteel in brand. Het water om het te blussen zit ver beneden in een rivier. Hoe krijg je dat water omhoog? Kijk goed naar het plaatje.
Water ophalen lukt niet vanzelf
Water uit een rivier stroomt niet vanzelf naar boven. Als je water op een hoger punt nodig hebt, moet je er energie in stoppen — met spierkracht, of met een pomp. Dat is precies wat de wezentjes doen: ze tillen het water omhoog zodat het nuttig gebruikt kan worden om het vuur te blussen.
Jouw score0 / 5
En de warmtepomp?
Een warmtepomp doet precies hetzelfde als de wezentjes. Hij pakt koude warmte van buiten — uit de lucht, ook als het vriest! — en tilt die omhoog zodat je hem binnen kunt gebruiken om je huis te verwarmen.
Hij gebruikt daarvoor een speciaal gas dat rondgaat in een kring, net zoals de emmers water in een kring gaan. Er verdwijnt niets, alles wordt hergebruikt.
Voor elke kilowatt stroom die de warmtepomp gebruikt, levert hij 3 tot 4 kilowatt warmte op. Hij maakt dus veel meer warmte dan hij stroom verbruikt!
Hij gebruikt daarvoor een speciaal gas dat rondgaat in een kring, net zoals de emmers water in een kring gaan. Er verdwijnt niets, alles wordt hergebruikt.
Voor elke kilowatt stroom die de warmtepomp gebruikt, levert hij 3 tot 4 kilowatt warmte op. Hij maakt dus veel meer warmte dan hij stroom verbruikt!
8 – 14 jaar
Vragen — het kasteelsysteem
In dit lab testen wij warmtepompen. Warmtepompen tillen warmte van een laag niveau naar een hoger niveau — zodat je er iets nuttigs mee kunt doen. Klinkt ingewikkeld? Het is net als een kasteel verdedigen.
Het systeem in 5 stappen
Het kasteel wordt aangevallen. Vanaf de begane grond kun je niet goed schieten — de pijlen komen niet ver genoeg. Een slimme ridder heeft dit systeem bedacht:
(1) Beneden spannen schildknapen de kruisbogen en laden ze → (2) een ketting takelt de geladen bogen omhoog → (3) de ridders bovenop de toren vuren de pijlen af → (4) de lege bogen glijden via een glijbaan terug naar beneden → (5) en de kring begint opnieuw.
Een continue kring die de verdediging gaande houdt!
(1) Beneden spannen schildknapen de kruisbogen en laden ze → (2) een ketting takelt de geladen bogen omhoog → (3) de ridders bovenop de toren vuren de pijlen af → (4) de lege bogen glijden via een glijbaan terug naar beneden → (5) en de kring begint opnieuw.
Een continue kring die de verdediging gaande houdt!
Jouw score0 / 8
Van kasteel naar warmtepomp
Een warmtepomp werkt op precies dezelfde manier. Het koudemiddel speelt de rol van de kruisboog: het transporteert warmte van een laag naar een hoger niveau.
De verdamper is het spannen van de boog: het koudemiddel neemt warmte op uit de buitenlucht en verdampt tot gas.
De compressor is de ketting omhoog: hij perst het koudemiddel samen waardoor het veel warmer wordt.
De condensor is het schieten: het koudemiddel geeft zijn warmte af aan het verwarmingssysteem van je huis.
Het expansieventiel is de glijbaan naar beneden: de druk daalt, het koudemiddel koelt sterk af en is klaar om opnieuw warmte op te nemen.
De verdamper is het spannen van de boog: het koudemiddel neemt warmte op uit de buitenlucht en verdampt tot gas.
De compressor is de ketting omhoog: hij perst het koudemiddel samen waardoor het veel warmer wordt.
De condensor is het schieten: het koudemiddel geeft zijn warmte af aan het verwarmingssysteem van je huis.
Het expansieventiel is de glijbaan naar beneden: de druk daalt, het koudemiddel koelt sterk af en is klaar om opnieuw warmte op te nemen.
Het technische schema van een warmtepomp
Vragen — de warmtepomp
COP — Coefficient of Performance
Een warmtepomp gebruikt stroom om de compressor aan te drijven, maar haalt veel meer warmte uit de lucht dan hij aan stroom verbruikt. De verhouding daartussen noemen we de COP. Een COP van 4 betekent: voor elke kilowatt stroom levert de warmtepomp 4 kilowatt warmte.
Wij meten in dit lab hoe hoog de COP van verschillende warmtepompen is onder verschillende omstandigheden. Vraag maar hoe!
Wij meten in dit lab hoe hoog de COP van verschillende warmtepompen is onder verschillende omstandigheden. Vraag maar hoe!